Nieuws

Structurele oplossingen?

25 augustus 2019

Bij het lezen van de krant besefte ik plotseling hoe taal kan verhullen. Wij denken meestal dat taal er is om te onthullen, om zaken begrijpelijk te maken. Maar het omgekeerde gebeurt ook, dat taal soms zelfs onbedoeld juist ‘om de waarheid heen loopt’. Dat gevoel had ik onlangs en na herlezing van de tekst wist ik het zeker. Hoe we handelen past vaak niet bij wat we zeggen te willen. De taal leidt niet tot een betere duiding van de werkelijkheid, maar juist tot versluiering.

Lees verder...

Stikstof tot nadenken

20 juli 2019

Nederland als verstedelijkte economische delta van welvaart en materiaal geluk stuit steeds nadrukkelijker op haar natuurlijke grenzen. Het is niet uitgesloten dat de maand juni 2019 in de komende jaren herinnerd zal worden als markeringspunt. Als het punt waar de wal het schip keert. Een kantelpunt in de tijd dat ecologie niet meer ten dienste staat van economie, maar haar omvat. Drie momenten markeren dit punt: het stikstofvonnis van de Raad van State, de presentatie van de Nationale Omgevingsvisie en het Klimaatakkoord dat de regering openbaar maakte.

Lees verder...

Ontdekking van de natuur

24 juni 2019

Laatst las ik een krantenartikel waarin een pleidooi werd gehouden om kinderen zonder toezicht buiten te laten spelen en dan met name in de natuur[1]. Uit wetenschappelijk onderzoek kwam naar voren dat niet alleen de fysieke gezondheid (gewicht, spieren, weerstand) zou toenemen, datzelfde zou ook gelden voor de mentale gezondheid (concentratie, rust) en de kwaliteit van het spel (creativiteit, concentratie, samenwerking). Dat deed mij terugdenken aan mijn eigen natuurervaringen op jonge leeftijd. Maar ook de vragen ‘hoe staan we er nu voor’ en ‘wat betekent dat voor de toekomst’ drongen zich nadrukkelijk aan mij op. Hoe komt het dat de natuur uit beeld is geraakt, maar vooral ook hoe kunnen we natuur weer een rol van betekenis laten spelen in ons leven? Want: wat voor kinderen geldt, geldt voor ons allemaal.

 

[1] Wessel Ganzevoort in Trouw van 11 juni 2019 ‘Geef je kinderen de ruimte om zonder toezicht buiten te spelen’.

Lees verder...

Op de grens van het andere

24 mei 2019

Laatst las ik in de krant een curieus bericht. Gorilla Jacko van website Beursgorilla wist in de laatste negentien jaar een beter rendement te halen dan de AEX. Beursgorilla laat de gorilla al sinds 2000 een mandje aandelen samenstellen door hem te laten kiezen uit verschillende bananen die corresponderen met beursgenoteerde fondsen. Mijn eerste reactie was er een van plezier, maar al snel drong het tot me door hoe goed gelovig we zijn en – hoe in dit geval – de AEX met al zijn financiële deskundigen een schijnwereld creëert, waarin massa’s mensen geloven. Een wereld met een eigen cultuur en logica, die als heel normaal wordt verondersteld. Die vraag naar de normaliteit hield mij bezig. Hoe normaal is die logica eigenlijk? En zo kom ik terecht bij de filosoof Paul Michel Foucault (1926-1984). Met hem deel ik een bijzondere interesse in hetgeen afwijkt van het normale, het (psycho)pathologische, in de kracht er van, maar ook in hoe het normale ons richt en disciplineert.

Lees verder...

Perspectieven op politiek

23 april 2019

De provinciale verkiezingen van 20 maart 2019 gingen niet over het beleid van de provincie, maar

om de populariteit van het 3e kabinet Rutten en - verbonden daarmee - om de macht in de 1e Kamer. Wat we zagen is een bescheiden, maar niet onbelangrijke groei van groene partijen en een enorme winst van wat in de volksmond het populisme wordt genoemd. De uitholling van de brede volkspartijen werd nog duidelijker zichtbaar dan bij de voorgaande verkiezingen. Waar duidt dit op, waar staat het voor? Twee recent verschenen boeken hielpen mij op weg om mijn vage vermoedens van argumenten te voorzien[1].

 

[1] Herman Tjeenk Willink (2019) Groter denken, kleiner doen. Uitgeverij Prometheus. Amsterdam.

Kim Putters (2019) Veenbrand; smeulende kwesties in de welvarende samenleving. Uitgeverij Prometheus. Amsterdam.

Lees verder...

Van de weeromstuit

25 maart 2019

Het weer is mijn boek geslagen[1]. De onafgebroken regen tijdens de Klimaatmars op 10 maart 2019 in Amsterdam bleek meer invloed te hebben op het in mijn rugzak weggestopte boek, dan op mijzelf. De mars ging ook zeker over regen en misschien ook wel over de meer dan gemiddelde hoeveelheid regen die van alle 40.000 deelnemers al gauw verzopen katten maakte. Maar toch, de sfeer van inspirerend activisme zat erin en bleef erin. Daar kon de regen niets aan veranderen. Tijdens het lezen van het de volgende dag kunstig herstelde, maar nog steeds verfomfaaide boek kwam ik erachter dat de Klimaatmars alles te maken had met het nieuwe klimaatregime waarover Latour schrijft.

 

[1] Het boek waar het om gaat heeft de raadselachtige titel: ‘Waar kunnen wij landen?; politieke oriëntatie in het Nieuwe Klimaatregime’ van de Franse filosoof Bruno Latour.

Lees verder...

Een pedagogische overheid

24 februari 2019

Onze overheid, maar in feite onze hele samenleving, staat met één been in de oude, geworden tijd en met één been in de nieuwe, toekomende tijd. De overheid van de oude tijd wordt gekenmerkt door een mix van bureaucratisch regelgeleid gedrag en door kosten efficiëntie en succesgestuurd gedrag. Hiërarchie èn markt. Maar noch de regels, noch het geld, noch de combinatie van beide blijken toekomstbestendig te zijn. Dat komt omdat de legitimiteit van de overheid, haar relatie met de burgers ernstig onder druk staat. Gelukkig dient ook de nieuwe tijd zich aan en parallel daarmee doet zich de vraag voor naar een andere visie op de overheid. Dat zou wel eens een pedagogisch gekleurde visie kunnen zijn. Wat zouden we daaronder kunnen verstaan en aan welke ontwerpeisen zou een pedagogische overheid moeten voldoen?

Lees verder...

Participerend bewustzijn

24 januari 2019

Er is geen tijd geweest met zoveel wereldomspannende dilemma’s en paradoxen. Spanningspunten waarmee we inmiddels ook op lokaal niveau bijna dagelijks te maken hebben. En, zoals het zich laat aanzien, nog meer te maken zullen gaan krijgen. Tegelijkertijd hebben we ons steeds meer losgemaakt van het geheel en vallen we terug, zoals de beroemde fysicus David Bohm[1] dat noemt, in het abstraheren, oordelen en verdedigen. Abstraheren van wat zich aan ons toont[2], oordelen over anderen over wie we nog niets weten en verdedigen van gedachten en patronen die we ooit hebben ontwikkeld. Dat kunnen we niet meer volhouden en steeds meer mensen en organisaties komen tot dat inzicht. Wat betekent dat inzicht voor ons systeem van democratie, voor ons communiceren met elkaar en participeren in de samenleving?

 

[1] David Bohm (2018) Over dialoog; helder denken en communiceren. Uitgeverij Ten Have, Utrecht.

[2] Bohm geeft aan dat wij feiten vaak niet op juiste waarde schatten, omdat ze gekleurd worden door onze collectieve gedachtevoorstellingen van die feiten, zoals deze zich in onze cultuur hebben gevormd. Hij noemt dat abstraheren. Zolang we niet door hebben dat ons denken zo werkt, is verandering onmogelijk, zo is zijn stelling.

Lees verder...

Kwetsbare schat

23 december 2018

In onze netwerksamenleving gaat het minder om de relaties tussen de knooppunten en nog minder om de positie van de knooppunten, het gaat vooral om de open midden-ruimten tussen de knooppunten. Wat ik daarmee bedoel is dat het helemaal niet moet gaan om de eigen belangen van de partijen of netwerkpartners, zelfs niet primair om de relatie tussen hen. Het gaat echt om de dikwijls complexe opgaven; wat staat de partners te doen en hoe denken zij daarover? Dat zijn de opgaven voor ons politiek handelen en de opgaven van de democratie. Maar wat is de stand van de democratie, hebben we nog vertrouwen in de democratie, wat is democratie?

 

Lees verder...

Over lijden en leiden

24 november 2018

Onlangs bezochten we de indrukwekkende tentoonstelling ‘Facing Fear’ in museum ‘De Fundatie’ in Zwolle. Voor het eerst werd een groot aantal werken van de twee beroemdste na-oorlogse beeldhouwers – Alberto Giacometti en Lenn Chadwick – naast en vooral ook door elkaar heen gepresenteerd. Terwijl ik rondliep, stil hield, keek en alles op me liet inwerken, moest ik onwillekeurig denken aan mijn privé Nietzsche studie-project over vitaliteit en de nieuwe mens.

Lees verder...

Oordeelkundig kweken van onzekerheid

24 oktober 2018

Het oordeelkundig kweken van onzekerheid is misschien wel de meest effectieve manier om mensen te sterken in hun contacten met elkaar. Omdat we dichtbij en op elkaar wonen, in het werk sterk van elkaar afhankelijk zijn en ook nog eens wereldburger zijn, is het ‘goed leren voeren van gesprekken’ een basisvereiste voor een zingevend leven. Dat geldt voor dichtbij en veraf, voor ons als levenspartners, buren, collega’s en voor ons als dragers van de netwerksamenleving.

Lees verder...

Vrouwe Europa

24 september 2018

Ondanks ernstige twijfels over en miskleunen binnen Europa kom ik er achter dat volwassenwording van Europa als gemeenschap een langzaam groeiproces is, dat deels te maken heeft met het evenwicht tussen interne groeikrachten en groeipijnen, deels met de ontwikkelingen van buiten, die effect hebben op binnen. Het lezen van wat literatuur over Europa deed mij nadenken over de schijnbare vanzelfsprekendheid van Europa als één geheel, opgebouwd uit een oneindig aantal hele verschillende stukjes die absoluut nog geen eenheid in verscheidenheid vormen.

Lees verder...

^ Naar boven