Nieuws

Sferen keren

23 maart 2018

In onze tijd waart een cynische geest. De mondige burger uit z’n twijfels over het democratisch gehalte van ons politieke systeem, het onderwijssysteem wordt regelmatig op het hakblok gelegd en zelfs aan wetenschap wordt openlijk getwijfeld. Deels terecht. Maar ook een teken van de tijd, waarin elke mening telt, het individuele en consumentenbelang voorop staat en de druk van succes en goed presteren tegengestelde maatschappelijke effecten sorteren. En dan is er nog de opvoeding, een deelsysteem dat ten grondslag ligt aan de vorming van mens en maatschappij. Alleen in hoge uitzondering – in het geval van acute crisissituaties – mogen we hierop kritiek uiten. Juist omdat we de privésfeer willen beschermen. De Amerikaanse filosoof/pedagoog, John Dewey, beroemd in eigen land maar tamelijk onbekend in Nederland, herkende honderd jaar geleden al de zwakke plekken van deze vier deelsystemen, maar verbond ze ook en wist daardoor de kritische geest in de fles te houden. Zijn samenhangende visie kan misschien bijdragen aan een herwaardering van democratie, opvoeding, onderwijs en wetenschap.

Lees verder...

Zuurstof na de gaslucht

25 februari 2018

Enkele weken geleden werd ik me twee keer - zelfs bijna op dezelfde dag - bewust van hoe moeilijk veranderen is. Tegelijkertijd kwam ik tot het inzicht dat de noodzaak tot veranderen zich steeds meer opdringt en dat er begaanbare wegen zijn, ook al worden we telkens weer geconfronteerd met oude denkwijzen en historisch gegroeide belangen die onze stille behoeften in de weg zitten.

Lees verder...

Ambtelijk vakmanschap

23 januari 2018

‘Vakmanschap’ is een lang verwaarloosd begrip in de economie, de publieke sector, de overheid. Toch is er alle aanleiding om het opduikende begrip ambtelijk vakmanschap eens wat beter onder de loep te nemen en te plaatsen in het transitieproces waarin onze maatschappij zich bevindt. Ik zal ook laten zien dat de betekenis van dit begrip haaks staat op het dominante wereldbeeld dat we nog steeds omarmen, ook al worden de negatieve effecten daarvan steeds duidelijker.

 

Lees verder...

Alles is Een

20 december 2017

Als leerling van het Spinozalyceum en zelfs later als student filosofie in Amsterdam heb ik nooit bevroed hoe inspirerend de denkbeelden van deze grote Nederlandse filosoof voor de nieuwe tijd zoden kunnen zijn. Ik ben dat pas recentelijk gaan beseffen vanuit een diep gevoel van onmacht, waarin wij ons als samenleving bevinden. Onmacht die veroorzaakt wordt door de verscherping van tegenstellingen op elk gebied en – in dit geval - vooral ook op het gebied van natuur en milieu. Met name de laatste tegenstelling tussen mens en natuur is grotendeels te herleiden tot het zogenaamde Cartesiaanse (naar de filosoof René Descartes) dualisme, waarbij het primaat bij de geest ligt ten opzichte van de natuur. Deze laatste wordt gezien als uitsluitend object van denken en handelen. Door eenzijdig de nadruk te leggen op de (intellectuele kant van de) geest hebben we via wetenschap en techniek heel veel tot stand gebracht, maar zijn we wel het besef van het grotere geheel kwijtgeraakt. Spinoza’s ethiek en filosofie kan helpen om dat besef weer terug te brengen.

 

Lees verder...

Robuuste systemen

24 november 2017

We leven volgens Jan Rotmans niet in een tijdperk van veranderingen, maar beleven een verandering van tijdperken. Dat is ingrijpender en snijdt ook veel dieper in de manier waarop wij leven, hoe wij naar de werkelijkheid kijken en wat dat voor organisaties betekent die ‘iets met die verandering moeten’, maar vaak nog niet echt weten waarom en zich dan maar laten leiden door wat en hoe. Om iets van die verandering van tijdperken te begrijpen, heb ik het boekje van Nassim Nicholas Taleb ‘Over robuustheid’ er maar weer eens op nageslagen, omdat ik het vage vermoeden had dat het mij zou kunnen helpen met het begrijpen van de veranderende tijd en de onderliggende behoeften.

 

 

Lees verder...

Rede of intuïtie?

21 oktober 2017

Ons dagelijkse leven hangt van acties en voornemens aan elkaar. Ambities, verlangens, eisen, vragen - van onszelf en van anderen - buitelen over elkaar heen en vragen doorlopend om keuzes, prioriteiten en beslissingen. Liefst zo snel mogelijk en eigenlijk al voordat duidelijk is waarover, waartoe en waarom. Het lijkt er op dat ratio en gedegenheid het moeten afleggen tegen intuïtie en snelheid. Of berust die tegenstelling op schijn? 

Lees verder...

Let's innovate

21 september 2017

Innoveren is moeilijk. Het bestaande opgeven voor iets nieuws dat onbekend is, is de meeste van ons niet gegeven. Maar wat als het bestaande niet meer blijkt te bestaan. Zijn we dan bereid te veranderen en gebruik te maken van nieuwe, betere oplossingen? Biedt Sint Maarten niet een geweldige kans om het Koninkrijk der Nederlanden weer op de kaart te zetten?

 

Lees verder...

Het grotere geheel

21 augustus 2017

Soms kun je dat hebben, de plotse ervaring dat alles met elkaar lijkt samen te hangen. En dat daardoor begrip ontstaat en dingen betekenis krijgen. Ik had dat gevoel deze zomervakantie, die we doorbrachten langs de randen van Duitsland, in gebieden die we niet kenden maar die wel heel erg getekend waren door de aanwezigheid en werking van zowel natuur als cultuur.

 

Lees verder...

Als alles data is

15 juli 2017

Als alles in data is te vatten en alles wordt tot data gemaakt en al ons vertrouwen zit in data, wat betekent dat voor ons wereldbeeld en ons mensbeeld? Mogen we die toekomst met vertrouwen tegemoet zien, of is een sceptische houding op z’n plaats. In deze blog een poging om mezelf te verplaatsen in een toestand die zich hopelijk niet voor gaat doen. Maar, dan toch ook een opening door over condities te spreken.

 

 

Lees verder...

Over je schaduw heen

22 juni 2017

Politiek gaat uiteindelijk om het durven maken van moeilijke keuzes. Daarin schuilt ook leiderschap. En juist dit leiderschap wordt in deze chaotische tijden node gemist. De samenhang tussen missie, visie, waarden en uitvoering moet steeds in aanwezig zijn om dit leiderschap met overtuiging te tonen. In ons eigen land en in Europa gaan we gebukt onder het ontbreken van samenhangend leiderschap, waarin moeilijke keuzes niet uit de weg worden gegaan. We hebben het over de positie van Jesse Klaver van Groen Links in Nederland en van Angela Merkel in Europa. Twee totaal verschillende situaties, die een opmerkelijk parallel vertonen.

 

 

Lees verder...

De verbeelding aan de macht

23 mei 2017

Kunst spreekt tot de verbeelding en kan ons helpen los te komen van de zwaarte van het heden. Aan verbeeldingskracht hebben we in onze tijd van afhoudende behoudzucht dringend behoefte. Hoewel we niet in utopieën hoeven te geloven, is het goed om ons iets van die nieuwe toekomst voor te stellen. Helaas is een kleine voorafschaduwing van die toekomst slechts weinigen gegeven. De vorige week op 79 jarige leeftijd overleden Duitse schilder Johannes Grützke mag dan weinig op hebben gehad met de toekomst, aan verbeeldingskracht ontbreekt het bij zijn schilderijen niet. Toch reden om eens wat dieper in zijn werk te graven.

Lees verder...

Het bewustzijn en ons denken

25 april 2017

De crises van onze samenleving, niet alleen in de financiële sector maar zeker ook in de publieke sector is ten diepste een waardencrisis. Ons geloof in ongelimiteerde groei en vooruitgang berust op een vanzelfsprekendheid die niet vanzelfsprekend meer is. We komen er steeds vaker achter dat we middelen tot doel hebben verheven en dat we niet hebben gekeken naar de effecten van ons gedrag op mens en omgeving. We hebben ons als subject steeds soeverein buiten de ander c.q. het andere (object) opgesteld en beseffen nog maar in beperkte mate dat wijzelf ook die ander zijn en deel uitmaken van het andere zijn. Kortom: dat we deel uitmaken van een groter geheel. Wat betekent dat voor ons denken en handelen?

 

 

Lees verder...

^ Naar boven